Τι είναι οι βιταμίνες;
Με τον όρο βιταμίνες (που αποτελεί σύνθεση του λατινικού «vita», που σημαίνει ζωή και της λέξης «αμίνες») εννοούμε μια σειρά από χρήσιμες χημικές ουσίες, που παρόλο που δεν έχουν κάποια συγκεκριμένη θρεπτική αξία για τον οργανισμό, είναι αναγακίες για τη φυσιολογική λειτουργία του σώματος. Οι ουσίες αυτές δεν συντίθενται από τον οργανισμό, είναι όμως απαραίτητες για την ανθρώπινη υγεία και άρα και για την ίδια τη ζωή. Καθώς ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να τις συνθέσει από μόνος του, πρέπει να προσληφθούν από την τροφή ή τα συμπληρώματα διατροφής. Kάποιες από αυτές μάλιστα, προσλαμβάνονται μέσω της τροφής σε μορφή προβιταμίνης και μετατρέπονται σε ενεργές βιταμίνες μέσα στο σώμα. Τι ακριβώς όμως κάνουν οι βιταμίνες στον οργανισμό; Συμμετέχουν στη διαδικασία μετατροπής της τροφής σε ενέργεια, στον μεταβολισμό και στην ανάπτυξη του οργανισμού. Αποτελούν επίσης πολύ βασικό στοιχείο για την καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, αλλά και για τη διαδικασία της αναπαραγωγής. Η παραμικρή έλλειψη βιταμινών στον οργανισμό, μπορεί να προκαλέσει ατονία, εκνευρισμό και κακή διάθεση, υπνηλία και έλλειψη συγκέντρωσης. Επίσης, μπορεί να μας κάνει πιο επιρρεπείς στην εμφάνιση ιώσεων και κρυολογημάτων.
Είναι σημαντικό λοιπόν να προσλαμβάνουμε καθημερινά επαρκείς ποσότητες βιταμινών. Τι συμβαίνει όμως σε περίπτωση υπερδοσολογίας; Τοξικότητα από τη λήψη υπερβολικής ποσότητας βιταμινών δεν έχει παρατηρηθεί, με εξαίρεση τις βιταμίνες Α και D.

Είδη Βιταμινών
Οι βιταμίνες διακρίνονται σε δύο βασικές κατηγορίες, τις λιποδιαλυτές και τις υδατοδιαλυτές. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν οι βιταμίνες Α, D, E, K, ενώ στη δεύτερη κατηγορία οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β και η βιταμίνη C.

ΛΙΠΟΔΙΑΛΥΤΕΣ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ (A, D, E, K)

Βιταμίνη Α (Ρετινόλη)
Ο όρος βιταμίνη Α περιλαμβάνει μία ομάδα λιποδιαλυτών χημικών ουσιών, των ρετινοειδών (που βρίσκονται σε τροφές ζωικής προέλευσης) και των καροτενοειδών (που βρίσκονται σε φυτικές πηγές). Καθένα από αυτά τα θεπτικά συστατικά προσφέρει σημαντικά οφέλη για την υγεία. Τα καροτενοειδή της προβιταμίνης- Α, δηλαδή το α-, β- και γ- καροτένιο και η β- κρυπτοξανθίνη, μπορούν να μετραπούν σε βιταμίνη Α στον οργανισμό. Η ηςκαροτιΑ, D, E, K Η β-καροτίνη (προ-βιταμίνη Α) είναι μια κιτρινο-πορτοκαλί ουσία, που απαντάται στα πορτοκαλί, κίτρινα και κόκκινα φρούτα και λαχανικά και μετατρέπεται σε βιταμίνη Α από τον οργανισμό. Η β-καροτίνη από την άλλη, είναι ένα πολύτιμο αντιοξειδωτικό, με ισχυρή δράση κατά των ελεύθερων ριζών.

Γιατί είναι χρήσιμη;
Η βιταμίνη Α είναι πολύ σημαντική για τη διατήρηση της καλής υγείας των ματιών –συμβάλλει στην καλή όραση και στην ομαλή παραγωγή δακρύων. Επίσης, διατηρεί την υγεία του δέρματος, ενώ είναι χρήσιμη και για την καλή λειτουργία του θυρεοειδούς. Τέλος, διαδραματίζει ρόλο-κλειδί στον μεταβολισμό των πρωτεϊνών.

Τι προκαλεί η έλλειψή της;
Καθώς πρόκειται για μία βιταμίνη που έχει άμεση σχέση με την καλή υγεία των ματιών, η έλλειψή της μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στα μάτια, με συχνότερα τη δυσκολία προσαρμογής των οφθαλμών στο σκοτάδι και την ξηροφθαλμία. Σε περιπτώσεις σοβαρής έλλειψης, μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και νυχτερινή τύφλωση (νυκταλωπία). Η νυκταλωπία εκδηλώνεται με την αδυναμία του ατόμου να δει όταν σουρουπώσει ή όταν νυχτώσει.

Πού τη βρίσκουμε; 
Σε λαχανικά όπως η γλυκοπατάτα, η κολοκύθα και τα καρότα, στα σιτηρά, και σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης, όπως τα γαλακτοκομικά και το κρέας.

Βιταμίνη D (Καλσιφερόλη)
Η βιταμίνη D είναι γνωστή και ως «βιταμίνη του ήλιου» ή «αντιρραχητική βιταμίνη». Πρόκειται για μια λιποδιαλυτή βιταμίνη, διαθέσιμη σε δύο βασικές μορφές: τη βιταμίνη D2 (εργοκαλσιφερόλη) και τη βιταμίνη D3 (χοληκαλσιφερόλη). H πρώτη παράγεται από ζυμομήκυτες ή από φυτικά στοιχεία, μετά την έκθεσή τους στην υπεριώδη ακτινοβολία, ενώ η βιταμίνη D3 παράγεται στο ανθρώπινο δέρμα, μετά την έκθεση στον ήλιο. Η D3 θεωρείται πιο ενεργή και πιο σταθερή μορφή της βιταμίνης. Εκτός από την παραγωγή της στο δέρμα, μπορεί επίσης να προσληφθεί μέσω κάποιων τροφών, όπως π.χ. τα ψάρια.

Γιατί είναι χρήσιμη; 
Δεκάδες έρευνες επιβεβαιώνουν τις ευεργετικές δράσεις της βιταμίνης D για την υγεία. Η σημαντικότερη δράση της ωστόσο εντοπίζεται στη βέλτιστη απορρόφηση και χρησιμοποίηση του ασβεστίου και φωσφόρου από τον οργανισμό. Ως εκ τούτου, βοηθά στη διατήρηση της καλής υγείας των οστών, των μυών, των δοντιών και των νυχιών. Εξαιτίας αυτής της δράσης της, η βιταμίνη D χρησιμοποιείται εκτεταμένα τα τελευταία χρόνια στην πρόληψη της οστεομαλάκυνσης, της ραχίτιδας και της οστεοπόρωσης. Ωστόσο, ολοένα και περισσότερες μελέτες το τελευταίο διάστημα επιβεβαιώνουν τον ευεργετικό ρόλο της συγκεκριμένης βιταμίνης και στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και στην πρόληψη των κρυολογημάτων.

Τι προκαλεί η έλλειψή της;
Η έλλειψη της βιταμίνης D συνιστά παγκόσμιο φαινόμενο και είναι χαρακτηριστικό ότι αφορά ακόμη και χώρες με πολύ μεγάλη ηλιοφάνεια, όπως η χώρα μας. Η αποφυγή της έκθεσης στον ήλιο, λόγω των αρνητικών επιδράσεων της ηλιακής ακτινοβολίας και της πιθανότητας εμφάνισης καρκίνου, η υπερβολική χρήση αντηλιακών αλλά και η περιορισμένη ηλιοφάνεια τον χειμώνα, ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για την ανεπαρκή δερματική σύνθεση της βιταμίνης. Η έλλειψη της βιταμίνης μπορεί να προκαλέσει οστεομαλακία και ραχίτιδα στα παιδιά. Τα οστά δηλαδή γίνονται μαλακά και αδύνατα και αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος καταγμάτων.

Πού τη βρίσκουμε; 
Όπως αναφέραμε και παραπάνω, η βιταμίνη D συντίθεται στο δέρμα, με την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία και μπορεί να προσληφθεί και από διατροφικές πηγές, όπως τα γαλακτοκομικά, ο κρόκος του αυγού και τα ιχθυέλαια.

Βιταμίνη Ε (Τοκοφερόλη)
Όταν λέμε βιταμίνη Ε, στην πραγματικότητα αναφερόμαστε σε μία ομάδα από 8 διαφορετικές χημικές ενώσεις, με παρόμοια δομή και αξιόλογη αντιοξειδωτική δράση. Η κύρια μορφή της βιταμίνης Ε, που χρησιμοποιείται καλύτερα από τον ανθρώπινο οργανισμό είναι α- τοκοφερόλη.

Γιατί είναι χρήσιμη; 
Θεωρείται πολύτιμη για την ισχυρή αντιοξειδωτική της δράση και την προστασία που παρέχει από το οξειδωτικό στρες. Ωστόσο, τα οφέλη της δεν σταματούν εδώ. Εμποδίζει την οξείδωση της κακής (LDL) χοληστερόλης, που αποτελεί σημαντικό παράγοντα αθηρογένεσης. Με τον τρόπο αυτό, μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων. Τέλος, συμβάλλει στην καλή αναπαραγωγή των κυττάρων και στην ταχύτερη επούλωση των τραυμάτων.

Τι προκαλεί η έλλειψή της; 
Μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στα νεύρα, όπως π.χ. στα περιφερικά νεύρα (περιφερική νευροπάθεια), στους μύες (σκελετική μυοπάθεια), ακόμη και στα αγγεία του αμφιβληστροειδούς χιτώνα του ματιού (αμφιβληστροειδοπάθεια).

Πού τη βρίσκουμε; 
Στα φυτικά έλαια, στη μαργαρίνη, στους ξηρούς καρπούς, σε σπόρους (όπως ο ηλιόσπορος) και στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά.

Βιταμίνη Κ 
Η συγκεκριμένη βιταμίνη είναι ζωτικής σημασίας για την πήξη του αίματος και υπάρχει στη φύση σε δύο βασικές μορφές: τη βιταμίνη Κ1 (φυλλοκινόνη), που βρίσκεται συνήθως στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά και τη βιταμίνη Κ2 (μενακινόνη) που συντίθεται στο έντερο.

Γιατί είναι χρήσιμη;
Συμμετέχει στη σύνθεση σημαντικών πρωτεϊνών, όπως η προθρομβίνη, που συμμετέχει στη διαδικασία πήξης του αίματος.

Τι προκαλεί η έλλειψή της;
Η σοβαρή έλλειψη της βιταμίνης ενδέχεται να προκαλέσει αιμορραγίες σε διάφορα όργανα, στον εγκέφαλο και αλλού. Από έλλειψη της συγκεκριμένης βιταμίνης κινδυνεύουν περισσότερo οι πάσχοντες από χρόνια νοσήματα του εντέρου, όπως η κοιλιοκάκη και η νόσος του Crohn, τα άτομα που έχουν υποστεί απόφραξη των χοληφόρων οδών και τα άτομα που έχουν υποβληθεί σε εκτομή του λεπτού εντέρου.

Πού τη βρίσκουμε; 
Oι πιο σημαντικές πηγές της βιταμίνης Κ είναι τα πράσινα λαχανικά (όπως για παράδειγμα το σπανάκι), το βούτυρο και η μαργαρίνη, το γάλα, το τυρί, το κρέας και το συκώτι.

ΥΔΑΤΟΔΙΑΛΥΤΕΣ ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ (σύμπλεγμα Β, C)
Oι υδατοδιαλυτές βιταμίνες ονομάζονται έτσι επειδή έχουν την ιδιότητα να διαλύονται στο νερό. Δεν αποθηκεύονται στον οργανισμό και η περίσσειά τους αποβάλλεται από τους νεφρούς. Σε αυτήν την κατηγορία ανήκουν οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β και η βιταμίνη C.

Βιταμίνες του συμπλέγματος Β 
To συγκεκριμένο σύμπλεγμα βιταμινών περιλαμβάνει τις βιταμίνες Β1, Β2, Β3, Β5, Β6, Β7, Β9 και Β12, που βιολογικά μοιάζουν πολύ μεταξύ τους και συμμετέχουν σε μια μεγάλη γκάμα μηχανισμών και λειτουργιών που σχετίζονται με τη ζωή.

Οι βιταμίνες Β1, Β2, Β6, Β12 παίζουν σημαντικό ρόλο στην καλή λειτουργία του νευρικού συστήματος. Επίσης, συμβάλλουν στη διατηρήση της καλής κατάσταση του δέρματος, ενώ παράλληλα συμμετέχουν στον μεταβολισμό και την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών των τροφών (πρωτεϊνών, λιπών και υδατανθράκων).

Πιο αναλυτικά:

  • Η βιταμίνη Β1 (θειαμίνη) συμμετέχει σε μια πλειάδα βιοχημικών αντιδράσεων του οργανισμού και παίζει σημαντικό ρόλο στη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς. Η έλλειψη της συγκεκριμένης βιταμίνης μπορεί να προκαλέσει επιβράδυνση του μεταβολισμού και συγκεκριμένα επιβράδυνση στην αξιοποίηση των υδατανθράκων ως πηγών ενέργειας για τον οργανισμό. Η βιταμίνη B1 αυξάνει στον οργανισμό τη δραστικότητα της “ακετυλοχολίνης”, η έλλειψη της οποίας μπορεί να οδηγήσει σε νευρολογικές διαταραχές. Η μακροχρόνια έλλειψη της Β1 μπορεί να οδηγήσει στη νόσο beri-beri, που προκαλεί διαταραχές στο καρδιαγγειακό (καρδιακή ανεπάρκεια), στο νευρικό (περιφερειακή νευρίτιδα) και στο πεπτικό σύστημα. Κύριες πηγές της βιταμίνης είναι το κρέας (κυρίως το άπαχο χοιρινό), τα όσπρια και τα δημητριακά.
  • Η βιταμίνη Β2 (ριβοφλαβίνη) συμβάλλει στη διατήρηση της καλής όρασης και αποτελεί απαραίτητο στοιχείο για την ομαλή μετατροπή των θρεπτικών συστατικών των τροφών σε γλυκόζη (ενέργεια). Η έλλειψή της εκδηλώνεται με προβλήματα στα μάτια (κερατίτιδα, φωτοφοβία, επιπεφυκίτιδα), στο δέρμα (σμηγματορρροική δερματίτιδα), στο στόμα (γλωσσίτιδα, γωνιακή χειλίτιδα), αλλά και πεπτικές διαταραχές. Κύριες πηγές της βιταμίνης είναι τα σκουροπράσινα λαχανικά, το γάλα, τα αυγά, τα όσπρια και το κρέας.
  • H βιταμίνη Β3 (νιασίνη ή νικοτινικό οξύ), είναι απαραίτητη για την καλή λειτουργία του νευρικού συστήματος, ενώ συμβάλλει και στη μείωση των επιπέδων της χοληστερίνης στο αίμα. Η έλλειψη της βιταμίνης Β3 μπορεί να οδηγήσει σε μια ασθένεια που λέγεται πελλάγρα. H πελλάγρα εμφανίζεται σε χώρες όπου το καλαμπόκι αποτελεί βασική τροφή του πληθυσμού, καθώς κάποιες ουσίες που περιέχονται στον αραβόσιτο μπορούν να αναστείλουν τη σύνθεση της νιασίνης από τον οργανισμό. Η πελλάγρα προσβάλλει ολόκληρο τον οργανισμό: ξεκινά με ανορεξία, αίσθημα εξάντλησης, αίσθημα καύσου, μούδιασμα και ζαλάδες και κορυφώνεται με δερματίτιδα, διάρροια και άνοια. Κύριες πηγές της βιταμίνης Β3 είναι το κρέας, τα ψάρια και τα πουλερικά.
  • Η Βιταμίνη Β5 (παντοθενικό οξύ) υπάρχει στις περισότερες τροφές ενώ συντίθεται και από την εντερική χλωρίδα. Επειδή βρίσκεται σε όλες τις τροφές, είναι πρακτικά αδύνατο κάποιος να εμφανίσει ανεπάρκειά της. Ωστόσο, η έλλειψή της συνοδεύεται από συμπτώματα στο δέρμα, στο νευρικό, στο πεπτικό, στο κυκλοφορικό σύστημα, ενώ μπορεί να οδηγήσει και σε επηρρέπεια σε λοιμώξεις. Η συγκεκριμένη βιταμίνη υπάρχει, όπως προαναφέραμε, στις περισσότερες τροφές, καλές πηγές της θεωρούνται ωστόσο ο κρόκος του αυγού, το συκώτι, η μαγιά και τα λαχανικά.
  • Η βιταμίνη Β6 (πυριδοξίνη) παίζει ρόλο στην καλή λειτουργία του νευρικού και του μυϊκού συστήματος, συμβάλλει στη διαδικασία της πέψης, ενώ συμμετέχει και στον μεταβολισμό των αμινοξέων. Η έλλειψη της συγκεκριμένης βιταμίνης εκδηλώνεται με απώλεια όρεξης, λοιμώξεις του στόματος (π.χ. γλωσσίτιδα), γαστρεντερικές διαταραχές, μικροκυτταρική αναιμία (πρόκειται για την πιο συχνή μορφή αναιμίας σε παιδιά & εφήβους), σπασμούς, ακόμη και ακουστική υπερευαισθησία (υπερακουσία). Η δε σοβαρή έλλειψη της βιταμίνης μπορεί να οδηγήσει έως και σε περιφερική νευροπάθεια, σύγχυση και κατάθλιψη. Κύριες πηγές της βιταμίνης είναι το γάλα, το κρέας, το ψάρι, τα πουλερικά και τα δημητριακά, το συκώτι και ορισμένα λαχανικά (π.χ. πατάτες και γλυκοπατάτες).
  • Η Βιταμίνη Β7 (βιοτίνη) συμμετέχει μαζί με διάφορα ένζυμα σε μια πλειάδα μεταβολικών αντιδράσεων του οργανισμού. Μία πρωτεΐνη με το όνομα αβιδίνη, που βρίσκεται στο ασπράδι των ωμών αυγών δρα ως ανταγωνιστής της βιοτίνης και μειώνει τη βιοδιαθεσιμότητά της. Γι’ αυτό και τα άτομα που καταναλώνουν πολλά ασπράδια αυγών διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο έλλειψης βιοτίνης. .ια μεγάλες χρονικές περιόδους αΗ λελλΗ εΗ έλλειψη βιοτίνης από τον οργανισμό, μπορεί να οδηγήσει σε βλάβες του δέρματος (δερματίτιτιδα, απολέπιση), προβλήματα στα μάτια (επιπεφυκίτιδα) ή στα μαλλιά (αλωπεκία). Επίσης, μπορεί να προκαλέσει κατάθλιψη ή να κάνει ένα άτομο να έχει παραισθήσεις. Ενα άλλο σύνηθες σύμπτωμα της έλλειψης βιοτίνης είναι η ανορεξία και η ναυτία. Κύριες πηγές της βιταμίνης είναι τα φυστίκια, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, ο κρόκος του αυγού και το συκώτι.
  • Η Βιταμίνη Β9 (φυλλικό οξύ) διασφαλίζει την καλή υγεία του νευρικού και πεπτικού συστήματος, ενώ συμβάλλει στον μεταβολισμό των πρωτεϊνών και στην παραγωγή ενέργειας. Το φυλλικό οξύ, μάλιστα, μαζί με τη βιταμίνη Β12, βοηθούν στον πολλαπλασιασμό των κυττάρων. Η βιταμίνη Β9 διαδραματίζει επίσης ρόλο στον σχηματισμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Από έλλειψη φυλλικού οξέος κινδυνεύουν περισσότερο τα βρέφη που σιτίζονται αποκλειστικά με γάλα κατσίκας, το οποίο στερείται φυλλικού οξέος. Η σοβαρή έλλειψη φυλλικού μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση μεγαλοβλαστικής αναιμίας, σε γαστρεντερικές διατραχές ή σε δερματικά προβλήματα. Κύριες πηγές της βιταμίνης είναι το σπανάκι, τα πράσινα λαχανικά, τα λαχανάκια Βρυξελλών, ο σολωμός, τα δημητριακά ολικής άλεσης, οι τροφές ζωικής προέλευσης, το μητρικό και το αγελαδινό γάλα.
  • Η βιταμίνη Β12 (κοβολαμίνη) συνιστά έναν αυξητικό παράγοντα με καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία της κυτταρικής διαίρεσης και της δημιουργίας των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Αυτό γίνεται εύκολα κατανοητό, αν σκεφθούμε ότι ο ερυθροποιητικός ιστός είναι ένας από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους στον ανθρώπινο οργανισμό. Η Β12 είναι επίσης αναγκαία για τον σχηματισμό του DNA. Παρότι η έλλειψη βιταμίνης Β12 δεν είναι ιδιαίτερα συχνή (εμφανίζεται συνήθως σε χορτοφάγους) μπορεί να προκαλέσει αιματολογικές (μεγαλοβλαστική αναιμία) και νευρολογικές εκδηλώσεις (νευρική συνδρομή). Κύριες πηγές της βιταμίνης είναι τα προϊόντα ζωικής προέλευσης (κρέας, αυγά, γαλακτοκομικά) αλλά και τα εμπλουτισμένα δημητριακά.
  • Βιταμίνη C (Ασκορβικό οξύ) Aπό την ανακάλυψή της, το 1928, από τον Ούγγρο βιοχημικό Άλμπερτ Ζεντ Γκιόργκι μέχρι σήμερα, η βιταμίνη C έχει κατακτήσει τα «σκήπτρα» της πιο «διάσημης» βιταμίνης. Η επιστημονική της ονομασία είναι «ασκορβικό οξύ» και αποτελεί παράγωγο της έκφρασης αντισκορβουτική βιταμίνη. Kι αυτό γιατί από το 1932, βιταμίνη C αποτελεί αποδεδειγμένα μέσο θεραπείας του σκορβούτου.

Γιατί είναι χρήσιμη; 
Η βιταμίνη C διατηρεί την υγεία του δέρματος, καθώς είναι αναγκαία για τον σχηματισμό και τη διατήρηση του κολλαγόνου. Επίσης, είναι σημαντική για την καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, ενώ αποτελεί και ισχυρό αντιοξειδωτικό. Ωστόσο, ενώ τα περισσότερα ζώα μπορούν να συνθέσουν μόνα τους το ασκορβικό οξύ από τη γλυκόζη ή άλλα σάκχαρα, ο άνθρωπος δεν μπορεί να κάνει το ίδιο και πρέπει να την προσλάβει μέσω της διατροφής του. Εδώ λοιπόν ερχόμαστε αντιμέτωποι με το μεγαλύτερο μειονέκτημα της βιταμίνης C των τροφών, που είναι ότι καταστρέφεται πολύ εύκολα με τη θερμική επεξεργασία και τον βρασμό.

Τι προκαλεί η έλλειψή της;
Η μακροχρόνια έλλειψη της βιταμίνης C προκαλεί (όπως αναφέρθηκε και παραπάνω) μία ασθένεια που λέγεται σκορβούτο. Τα παλιά χρόνια, το σκορβούτο θεωρείτο «η νόσος των ναυτικών», επειδή τρέφονταν σε μεγάλο ποσοστό με κονσέρβες και ακολουθούσαν γενικά μια διατροφή φτωχή σε βιταμίνη C. Τα συνηθέστερα συμπτώματα του σκορβούτου είναι η αιμορραγία των ούλων, οι πετέχειες (αιμορραγία κάτω από το δέρμα που μοιάζει με μώλωπα), και πόνος σε άκρα και αρθρώσεις, που μπορεί να συνοδεύεται και από αιμορραγία. Η διάγνωση τίθεται από τον ειδικό, αφού λάβει κλινική εικόνα και ιστορικό της διατροφής του ενδιαφερομένου, αλλά και μέσω του προσδιορισμού του ασκορβικού οξέος στο αίμα. Για την άμεση υποχώρηση των συμπτωμάτων, αρκεί η καθημερινή χορήγηση 100-200mg ασκορβικού οξέος.

Πού τη βρίσκουμε; Στα εσπεριδοειδή (πορτοκάλια, λεμόνια, μανταρίνια, κίτρα, γκρέιπφρουτ), στα μούρα, στο κουνουπίδι και σε άλλα λαχανικά, αλλά και στις πατάτες.